Honey V.G.

ഏപ്രിൽ 14. രാജ്യത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ നീതിയുടെ പ്രബോധകനായ
ഡോ.ബി ആർ അംബേദ്കറുടെ ജന്മദിനം. അംബേദ്കർ ജയന്തി എന്ന ഈ ദിനം, ഒരു ആഘോഷദിനമെന്നതിലുപരി സമത്വത്തിന്റെയും മനുഷ്യാവകാശത്തിന്റെയും പ്രബോധനദിനമായി മാറുന്ന അപൂർവമായ അവസരമാണ്.

മുംബൈയുടെ ഹൃദയഭാഗമായ ദാദറിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ‘രാജ്ഗൃഹ’ ചരിത്രത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദ സാക്ഷിയായി ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു. മഹാനായ ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ തന്റെ ജീവിതത്തിലെ അവസാന 24 വർഷങ്ങൾ ചെലവഴിച്ച ഈ ഭവനം, ഒരു സാധാരണ വാസസ്ഥലമല്ല—ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. 1934-ൽ നിർമ്മിതമായ ഈ കെട്ടിടം, കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളെ അതിജീവിച്ചുകൊണ്ട് ഇന്നും അതിന്റെ തനിമയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഇടയ്ക്കിടെ നവീകരണം നടന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അംബേദ്കറുടെ സ്വപ്നങ്ങളുടെ അടയാളങ്ങൾ ഇവിടെ എവിടെയും മായാതെ കാണാം.

ഡൽഹിയിൽ വെച്ചായിരുന്നു ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർയുടെ അന്ത്യം സംഭവിച്ചതെങ്കിലും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൗതിക ശരീരം രാജ്ഗൃഹിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നത് ഈ ഇടത്തെ ഒരു സ്മാരകമെന്നതിലുപരി ഒരു ആത്മീയ കേന്ദ്രമായി ഉയർത്തുന്നു. ചരിത്രം ഇവിടെ നിശ്ചലമല്ല; അത് ഓരോ സന്ദർശകനോടും സംവദിക്കുന്നു.

ഇന്നും ഈ ഗൃഹം സംരക്ഷിക്കുന്നത് അംബേദ്കറുടെ വംശപരമ്പരയാണ്. സർക്കാർ സഹായമില്ലാതെ തന്നെ കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഈ പൈതൃകം പരിപാലിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നുവെന്നത് പലർക്കും അഭിമാനത്തോടൊപ്പം ഒരു ചോദ്യവും ഉയർത്തുന്നുണ്ട്. രണ്ടുനില കെട്ടിടമായ രാജ്ഗൃഹിന്റെ താഴത്തെ നില മുഴുവൻ മ്യൂസിയമായി രൂപാന്തരപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. മുകളിലെ നിലകളിൽ കുടുംബാംഗങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു—ചരിത്രവും വർത്തമാനവും ഒരുമിക്കുന്ന അപൂർവമായ ഒരു ഇടം.

വർഷംതോറും അംബേദ്കറുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ദിനങ്ങൾ ഇവിടെ അതിഗംഭീരമായി ആചരിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും വിദേശരാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമായി ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് ഈ അവസരങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ജപ്പാനിൽ നിന്നുള്ള സന്ദർശകരുടെ സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ചിന്തകൾ ഭൂഖണ്ഡങ്ങൾ കടന്നുപോയി എങ്ങനെ സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നു എന്നതിന് ഇതൊരു തെളിവാണ്.

ദിവസേന നൂറുകണക്കിന് സന്ദർശകരാണ് രാജ്ഗൃഹിലേക്ക് എത്തുന്നത്. സാധാരണ ദിവസങ്ങളിൽ 300 മുതൽ 400 വരെ ആളുകൾ ഇവിടെ എത്തുമ്പോൾ, ശനി-ഞായർ ദിവസങ്ങളിൽ ഇത് 600-ൽ അധികമാകുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഈ തിരക്ക്, അംബേദ്കറുടെ ചിന്തകൾ ഇന്നും എത്രത്തോളം ജീവിക്കുന്നുവെന്നതിന്റെ തെളിവാണ്.

രാജ്ഗൃഹിന്റെ മ്യൂസിയത്തിലേക്ക് കടന്നാൽ, ചരിത്രത്തിന്റെ അനവധി നിമിഷങ്ങൾ ഒരു ചലച്ചിത്രം പോലെ മുന്നിലൂടെ ഒഴുകിപ്പോകുന്നു. ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർയുടെ അപൂർവമായ ഫോട്ടോകൾ, അദ്ദേഹം ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന കണ്ണട, ഫാൻ, പേനകൾ, വ്യക്തിപരമായ വസ്തുക്കൾ, കൂടാതെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ കഥ പറയുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്കൂൾ-കോളേജ് ജീവിതം മുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലം, ജാതീയ വിവേചനത്തിന്റെ കഠിനാനുഭവങ്ങൾ മുതൽ ഭരണഘടന രൂപീകരണത്തിലെ മഹത്തായ പങ്ക് വരെ—എല്ലാം ഇവിടെ വ്യക്തമായി അടയാളപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

രാജ്ഗൃഹ് സന്ദർശനം, ഒരു സ്മാരകം കാണുന്നതിലുപരി, ഒരു ബോധോദയ യാത്രയാണ്. മനസ്സിൽ വിങ്ങലുണ്ടാക്കുന്ന അനുഭവമെങ്കിലും, അതിനൊപ്പം സമൂഹത്തെ കുറിച്ചുള്ള പുതിയ തിരിച്ചറിവുകളും ഉണർത്തുന്ന ഒരു യാത്ര കൂടിയാണ് ഇത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, മുംബൈ സന്ദർശിക്കുന്ന ഏവർക്കും രാജ്ഗൃഹ് നിർബന്ധമായും കാണേണ്ട ഇടമായി മാറുന്നു.

(അകത്തെ ഫോട്ടോഗ്രഫി അനുവദനീയമല്ലാത്തതിനാൽ ചിത്രങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്താൻ കഴിയുന്നില്ല.)