പുണെയിലെ പെൺകുട്ടികളുടെ കൂട്ടായ്മയിൽനിന്ന് ഉയർന്നത് വെറുമൊരു രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗമല്ല; അത് പുതിയ ഇന്ത്യയുടെ സാമൂഹിക മനസ്സാക്ഷിയുടെ ശബ്ദമാണ്.
ലോകസഭയിലെ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുൽ ഗാന്ധി പുണെയിൽ സംഘടിപ്പിച്ച ‘ഛാത്രോം കീ ഗൂഞ്ജ്’ (Chhatron Ki Goonj) പരിപാടിയിൽ പെൺവിദ്യാർത്ഥികളുമായി നടത്തിയ സംവാദം, ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പതിവ് വേദിരൂപങ്ങളെയും അതിരുകളെയും മറികടക്കുന്ന പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ശക്തമായ അടയാളമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. പൂർണ്ണമായും പെൺവിദ്യാർത്ഥികൾക്കായി സമർപ്പിച്ച ആ വേദിയിൽ വിദ്യാഭ്യാസം, പേപ്പർ ചോർച്ച, സ്ത്രീസുരക്ഷ, തൊഴിൽ, സാമൂഹിക വിവേചനം തുടങ്ങിയ കാതലായ വിഷയങ്ങളാണ് വിദ്യാർത്ഥികൾ രാഹുൽ ഗാന്ധിയുമായി പങ്കുവെച്ചത്.
എന്നാൽ പുണെയിൽ സംഭവിച്ചത് അതിനേക്കാൾ വലിയൊരു സന്ദേശത്തിന്റെ പ്രസരണമാണ്.
സ്ത്രീയെ കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ ചട്ടക്കൂടിൽ മാത്രം നിർവചിക്കുന്ന പിതൃാധിപത്യ മനോഭാവത്തെയാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധി ചോദ്യം ചെയ്തത്. “ഒരു സ്ത്രീ ആരുടെയും സ്വന്തമല്ല; അവൾ അവളുടെ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വമാണ്” എന്ന ആശയം അദ്ദേഹം വ്യക്തമായി മുന്നോട്ടുവെച്ചു. സ്ത്രീകളെ നിയന്ത്രിക്കാനും അവരുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന് അതിരുകൾ നിശ്ചയിക്കാനും ശ്രമിക്കുന്ന മനോഭാവത്തെ അദ്ദേഹം തുറന്നെതിർത്തു. സ്ത്രീകൾക്ക് സംരക്ഷണം എന്ന പേരിൽ മതിലുകൾ പണിയുകയല്ല വേണ്ടത്; അവരുടെ അവകാശങ്ങളും സ്വാതന്ത്ര്യവും ഉറപ്പാക്കുകയാണ് വേണ്ടതെന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിലപാട് വ്യക്തമായിരുന്നു.
ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തിൽ പിതൃാധിപത്യം നിയമങ്ങളിലോ ഭരണഘടനയിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. കുടുംബത്തിൽ, വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ, തൊഴിലിൽ, രാഷ്ട്രീയത്തിൽ, പൊതുസമൂഹത്തിൽ—സ്ത്രീകൾക്ക് എന്ത് പറയാം, എങ്ങനെ പെരുമാറാം, എത്രത്തോളം വളരാം എന്നതുവരെ നിർവചിക്കുന്ന അദൃശ്യ മതിലുകളിലാണ് അതിന്റെ ശക്തി നിലനിൽക്കുന്നത്.
പുണെയിലെ പെൺവിദ്യാർത്ഥികളോട് രാഹുൽ ഗാന്ധി ആഹ്വാനം ചെയ്തത് ആ മതിലുകൾ തകർത്തെറിയാനാണ്. “സ്മാഷ് പേട്രിയാർക്കി” (Smash Patriarchy) എന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഹ്വാനം ഒരു വെറും മുദ്രാവാക്യമല്ല; പുതിയ തലമുറയിലെ സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തം ശബ്ദവും വ്യക്തിത്വവും അവകാശങ്ങളും തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള ആത്മവീര്യമാണ്.
ഇവിടെയാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ പുതിയ മുഖം തെളിയുന്നത്. അദ്ദേഹം സംസാരിക്കുന്നത് യുവാക്കളെക്കുറിച്ചല്ല—യുവാക്കളോടാണ്. അവരുടെ ചോദ്യങ്ങളും ആശങ്കകളും സ്വപ്നങ്ങളും കേൾക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറാകുന്നു. രാഷ്ട്രീയ വേദിയിൽനിന്ന് താഴേക്ക് ഉപദേശങ്ങൾ ചൊരിയുന്നതിന് പകരം, അവരുടെ ഇടയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെന്ന് അവരുടെ ശബ്ദത്തിന് രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം നൽകുകയാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്യുന്നത്.
ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി നിർണ്ണയിക്കുന്നത് കോളേജുകളിലും സർവകലാശാലകളിലും പഠിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ തലമുറയാണ്. എങ്കിലും പേപ്പർ ചോർച്ച, തൊഴിലില്ലായ്മ, വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലയിലെ അസമത്വം, സ്ത്രീസുരക്ഷ തുടങ്ങിയ പ്രശ്നങ്ങൾ അവരുടെ ഭാവിയെ നിരന്തരം വെല്ലുവിളിക്കുന്നു.
പുണെയിലെ സംവാദത്തിൽ ഈ വിഷയങ്ങൾക്കായിരുന്നു മുൻഗണന. വിദ്യാർത്ഥികളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നതിലൂടെ രാഹുൽ ഗാന്ധി വ്യക്തമായൊരു സന്ദേശം നൽകുന്നു: വിദ്യാർത്ഥികൾ വെറും വോട്ട് ബാങ്ക് മാത്രമല്ല, രാജ്യത്തിന്റെ നയരൂപീകരണത്തിൽ പങ്കാളികളാകേണ്ട തലമുറയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ ഇടപെടലുകൾ യുവാക്കൾക്കിടയിൽ പുതിയൊരു തരംഗം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്.
ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ മുഖ്യധാരാ മാധ്യമങ്ങളുടെ വലിയൊരു വിഭാഗം അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നതിൽനിന്ന് പിന്മാറുന്നുവെന്ന വിമർശനം ശക്തമാണ്. അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളെ അസ്വസ്ഥരാക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശങ്ങൾക്ക് അർഹമായ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കാത്ത സാഹചര്യവും നിലനിൽക്കുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിന്റെ സ്വാധീനത്തെ ടെലിവിഷൻ സ്റ്റുഡിയോകളിലെ ചർച്ചകൾ കൊണ്ടുമാത്രം അളക്കാനാകില്ല. ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുന്നു എന്നതാണ് പ്രധാനം.
ക്യാമറകൾ തിരിഞ്ഞില്ലെങ്കിലും ക്യാമ്പസുകളിൽ ചർച്ചകൾ നടക്കും. ടെലിവിഷൻ ചാനലുകൾ കാണിച്ചില്ലെങ്കിലും യുവാക്കൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിലും സർവകലാശാലകളിലും തെരുവുകളിലും സ്വന്തം അഭിപ്രായങ്ങൾ പങ്കുവെക്കുക തന്നെ ചെയ്യും. ഇതാണ് രാഹുൽ ഗാന്ധി എന്ന നേതാവിന് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ രാഷ്ട്രീയ സാധ്യത.
2008-ലെ അമേരിക്കയെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന പ്രതീക്ഷ?
2008-ൽ അമേരിക്കയിൽ ബറാക് ഒബാമയുടെ രാഷ്ട്രീയ മുന്നേറ്റത്തിന് പിന്നിൽ വലിയൊരു സാമൂഹിക മാറ്റമുണ്ടായിരുന്നു. പരമ്പരാഗത രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ചട്ടക്കൂടുകൾക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് ‘മാറ്റം’ (Change), ‘പ്രതീക്ഷ’ (Hope) എന്നീ ആശയങ്ങൾ ഒരു തലമുറയെ രാഷ്ട്രീയമായി ഉണർത്തി. ഒബാമയുടെ വിജയം ഒരു തിരഞ്ഞെടുപ്പ് ഫലം മാത്രമായിരുന്നില്ല; പുതിയൊരു രാഷ്ട്രീയ സാധ്യതയെ അമേരിക്കൻ സമൂഹം സ്വീകരിച്ച നിമിഷമായിരുന്നു അത്.
ഇന്ത്യയിലും ഇന്ന് സമാനമായൊരു ബോധ്യത്തിന്റെ സൂചനകൾ പ്രകടമാണ്. അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നേട്ടത്തെക്കുറിച്ചല്ല, മറിച്ച് “ഇന്ത്യയ്ക്ക് മറ്റൊരു വഴി സാധ്യമാണോ?” എന്ന യുവതലമുറയുടെ ചോദ്യത്തെക്കുറിച്ചാണ്. ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരമായി രാഹുൽ ഗാന്ധി എന്ന പേര് ഉയർന്നുവരുന്നു.
തീർച്ചയായും ഇന്ത്യയും അമേരിക്കയും തമ്മിൽ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് ഒബാമ പ്രതിഭാസം ഇന്ത്യയിൽ അതുപോലെ ആവർത്തിക്കുമെന്ന് കരുതുന്നത് ചരിത്രപരമായി ശരിയാകില്ല. എങ്കിലും പ്രതീക്ഷ, മാറ്റം, യുവജനപങ്കാളിത്തം, നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയത്തോടുള്ള അസംതൃപ്തി എന്നീ മാനസിക ഘടകങ്ങളിൽ വലിയ സാമ്യം കാണാൻ കഴിയും.
രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ പുണെ സന്ദേശത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത ഇതാണ്—അദ്ദേഹം യുവതികളോട് “നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ഞങ്ങൾ സംസാരിക്കാം” എന്നല്ല പറയുന്നത്; മറിച്ച് “നിങ്ങളുടെ ശബ്ദം നിങ്ങൾ തന്നെ ഉയർത്തുക” എന്നാണ്. അതാണ് യഥാർത്ഥ രാഷ്ട്രീയ ശാക്തീകരണം.
പുണെയിൽ രാഹുൽ ഗാന്ധി നടത്തിയ ഇടപെടൽ ഒരു ദിവസത്തെ രാഷ്ട്രീയ പരിപാടി മാത്രമായിരുന്നില്ല. ഭയപ്പെടാതിരിക്കാനും ചോദ്യം ചെയ്യാനും അവകാശങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടാനും സ്വന്തം ഭാവി സ്വയം നിർണ്ണയിക്കാനും ഒരു തലമുറയോട് നടത്തിയ ആഹ്വാനമായിരുന്നു അത്. ഇന്ത്യയിലെ യുവജനങ്ങൾ ഈ സന്ദേശം ഏറ്റെടുക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത് ഒരു രാഷ്ട്രീയ നേതാവിന്റെ ജനപ്രീതിക്കപ്പുറം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ പുതിയൊരു അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കമായിരിക്കും.
രാഹുൽ ഗാന്ധിക്ക് ഇന്ത്യയെ നയിക്കാനാകുമോ എന്ന ചോദ്യത്തേക്കാൾ പ്രസക്തമായ ചോദ്യം ഇതാണ്: ഇന്ത്യയിലെ യുവതലമുറ ഇനി എങ്ങനെയുള്ള രാജ്യത്തെയാണ് ആഗ്രഹിക്കുന്നത്? ആ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരത്തിൽ പ്രതീക്ഷയും സ്വാതന്ത്ര്യവും സമത്വവുമാണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതെങ്കിൽ, രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ ശബ്ദം അവരിൽ കൂടുതൽ ശക്തമായി പ്രതിധ്വനിക്കുന്നതിൽ അത്ഭുതമില്ല
പുണെയിൽ ഉയർന്നത് ഒരു പെൺകുട്ടികളുടെ കൂട്ടായ്മയുടെ ശബ്ദം മാത്രമല്ല—മതിലുകൾ തകർക്കാൻ സന്നദ്ധമാകുന്ന പുതിയ ഇന്ത്യയുടെ ശബ്ദമാണ്. ആ ശബ്ദത്തിന്റെ പേരാണ് പ്രതീക്ഷ.
അഡ്വ മാത്യു ആന്റണി
